Üroloji muayenesi

İlk üroloji muayenesinde neler olur?

Çoğu zaman ilk üroloji muayenesi üç adımdan oluşur: konuşma, fizik muayene ve gerekirse basit testler. Hekim önce şikâyetinizin ne zaman başladığını ve günlük yaşamı nasıl etkilediğini sorar. Sonra şikâyete uygun bölgeyi muayene eder. Böylece hekim, hangi tahlil ya da görüntülemenin gerçekten gerektiğine o görüşmede karar verir.

Öykü: hekim hangi soruları sorar?

Üroloji muayenesinin en uzun bölümü çoğu zaman öyküdür. Örneğin ilk muayenede üroloji hekimi idrar sıklığını, gece kaç kez kalktığınızı, akışın gücünü ve yanma olup olmadığını sorar. Üstelik geçirilmiş ameliyatları, kronik hastalıkları ve ailedeki prostat ya da böbrek kanseri öyküsünü de öğrenmek ister. Bu yüzden yanıtları önceden düşünmek, heyecanla unutulan ayrıntıları azaltır.

Fizik muayene ve rektal muayene

Muayene, şikâyete göre karın, böğür ve genital bölgeyi kapsar. Erkeklerde prostatın büyüklüğünü ve kıvamını anlamak için parmakla rektal muayene gerekebilir. Bu işlem kısa sürer; üstelik çoğu kişi yalnız hafif bir baskı hisseder. Öte yandan kadınlarda kaçırma ya da sarkma şikâyetinde pelvik muayene gündeme gelir. Hekim her adımdan önce ne yapacağını anlatır ve onayınızı alır.

Aynı gün yapılabilecek testler

Şikâyete göre hekim aynı gün idrar tahlili, ultrason, idrar akım ölçümü (üroflowmetri) ve işeme sonrası mesanede kalan idrarın ölçümünü isteyebilir. Ama akım ölçümü için mesanenin dolu olması gerekir. Dolayısıyla üroloji muayenesi gününde tuvalete girmeden önce görevliye sormak, testi aynı gün yapmayı kolaylaştırır.

Parmakla rektal muayene

Hekimin eldivenli ve kayganlaştırıcılı parmakla makattan prostatın büyüklüğünü, sınırlarını ve sertliğini değerlendirmesi.

Üroflowmetri

Özel bir tuvalete idrar yaparken akım hızının ve işenen miktarın ölçülmesi; zayıf akışı sayıya döker.

İşeme sonrası artık idrar

İdrar yaptıktan hemen sonra mesanede kalan miktar; genellikle karından ultrasonla bakılır.

Orta akım idrar örneği

İdrarın ilk kısmı tuvalete yapıldıktan sonra kaba alınan orta bölümü; dış kirlenmeyi azaltır.

IPSS

Uluslararası Prostat Semptom Skoru; şikâyetlerin şiddetini 0-35 arasında puanlayan kısa anket.

Muayeneye hangi belgeleri getirmelisiniz?

Üroloji muayenesine eski sonuçlarınızla gelmek, aynı tetkiklerin gereksiz yere tekrarlanmasını önler. Öncelikli belgeler; son bir iki yılın kan ve idrar tahlilleri, PSA sonuçları, ultrason, tomografi ya da MR raporları ve geçirilmiş ameliyatların epikrizleridir. Bu nedenle görüntülemelerin yalnız raporunu değil, mümkünse görüntü kaydını da getirin.

Sonuçlar dijital ortamdaysa

Tahlil ve raporlarınız e-Nabız sisteminde görünüyorsa telefonunuzdan açıp göstermek çoğu zaman yeterlidir. Ama hastanede internet bağlantısı zayıf olabilir. Bu nedenle önemli raporların çıktısını ya da ekran görüntüsünü üroloji muayenesinden önce hazırlamak, görüşmede zaman kaybını önler.

İlaç listesini nasıl hazırlamalısınız?

Güncel ilaç listesi, üroloji muayenesinde hekimin tedavi seçimini doğrudan etkiler. Çünkü bazı tansiyon, depresyon, alerji ve soğuk algınlığı ilaçları idrar yapmayı değiştirebilir. Listeye her ilacın etken maddesini, dozunu ve günde kaç kez aldığınızı yazın. Kutuların fotoğrafını çekmek de pratik ve hızlı bir yoldur.

Kan sulandırıcıları mutlaka belirtin

Üroloji muayenesinin başında, kan sulandırıcı ya da kan inceltici kullanıp kullanmadığınızı söyleyin. Bu bilgi, ileride biyopsi ya da sistoskopi gibi bir işlem gerekirse planı değiştirir. Ama ilacı muayeneden önce kendi başınıza bırakmayın. Kesme ya da sürdürme kararını, ilacı yazan hekim ve ürolog birlikte verir.

PSA sonucunu değiştiren ilaçlar

Prostat büyümesinde kullanılan 5-alfa redüktaz inhibitörleri, PSA değerini zamanla belirgin biçimde düşürür. Dolayısıyla hekim bu ilacı kullandığınızı bilmezse sonucu olduğundan düşük okuyabilir. Bu yüzden ilacın adını ve ne zamandır kullandığınızı listede açıkça belirtin.

Bitki çayları ve takviyeler

Kullandığınız bitkisel çayları, vitaminleri ve takviyeleri de listeye ekleyin. Bunların bir kısmı kanama eğilimini artırabilir, bir kısmı da tahlil sonuçlarını etkileyebilir. Hekim bu bilgiyi ancak siz söylerseniz bilebilir.

İşeme günlüğünü nasıl tutmalısınız?

Mesane günlüğü de denen işeme günlüğü; gün boyunca ne kadar sıvı içtiğinizi, ne zaman ve ne kadar idrar yaptığınızı kaydettiğiniz basit bir tablodur. Böylece sık idrara çıkma, gece kalkma ve kaçırma şikâyetinde hekime tahminden çok daha güvenilir bilgi verir. Üroloji muayenesinden önce doldurulmuş bir günlük, ilk görüşmeyi belirgin biçimde hızlandırır.

Hastanın en az üç gün boyunca mesane günlüğü doldurmasını sağlayın.

EAU 2026, Erkekte Nörojenik Olmayan LUTS Kılavuzu (güçlü öneri)

Buna ek olarak aynı kılavuz, ürolojik muayene sırasında idrar tahlilini ve işeme sonrası artık idrar ölçümünü de güçlü öneri olarak sayıyor. Günlüğü doldururken şu sırayı izleyebilirsiniz:

1. Günlüğe başlamadan önce mutfaktan ölçü çizgili bir kap ayırın.
2. Her idrar yaptıktan sonra saati ve miktarı mililitre olarak yazın.
3. İçtiğiniz su, çay, kahve ve diğer içecekleri de saatiyle not edin.
4. Ani sıkışma, yanma ya da kaçırma olduysa o satıra kısa bir işaret koyun.
5. Yatmadan önce ve sabah kalkınca saati ayrı bir satıra yazın.
6. Gece uyanıp tuvalete gittiğiniz her seferi ayrı satıra kaydedin.
7. En az üç günü, mümkünse bir hafta sonunu da kapsayacak şekilde doldurun.

Günlükteki rakamlar neyi gösterir?

Hekim, üroloji muayenesinde mesane günlüğünden toplam idrar miktarını, gece üretilen idrarın oranını ve mesanenin bir seferde tuttuğu hacmi hesaplar. Örneğin idrarın büyük bölümü gece üretiliyorsa sorun mesanede değil, vücudun sıvı dengesinde olabilir. Bu ayrım, gece idrara kalkma şikâyetinde tedavi planını tamamen değiştirir.

PSA ve idrar tahlilinden önce nelere dikkat etmeli?

Basit görünseler de PSA ve idrar tahlili küçük ayrıntılardan etkilenir. Örneğin boşalma, yoğun egzersiz ve bisiklet sürmek PSA değerini geçici olarak yükseltebilir. Öte yandan idrar örneğinin yanlış alınması tahlilde sahte enfeksiyon ya da kan görüntüsüne yol açar. Bu yüzden üroloji muayenesi öncesinde birkaç kurala uymak, testi tekrarlama ihtiyacını azaltır.

PSA testinden önceki 48 saat

NHS, PSA testinden önceki 48 saatte boşalmamayı, nefes nefese bırakan egzersizden ve bisiklet sürmekten kaçınmayı öneriyor. İdrar yolu enfeksiyonu geçirdiyseniz, enfeksiyon geçtikten sonra 4-6 hafta beklemek gerekir. Öte yandan PSA testi için aç kalmak gerekmez. Sonucun nasıl yorumlandığını PSA yüksekliği sayfası ayrıntılı anlatıyor.

İdrar örneğini doğru vermek

Laboratuvar çoğu zaman orta akım idrarı ister. Önce ellerinizi ve genital bölgeyi suyla temizleyin. Sonra idrarın ilk kısmını tuvalete yapın, orta kısmını kaba alın ve kalanını yine tuvalete bırakın. Kadınlarda adet kanı sonucu yanıltabilir; bu yüzden mümkünse tahlili adet bittikten sonraya planlayın.

Mahremiyet ve refakatçi konusunda haklarınız neler?

Genital bölge ve rektal muayene birçok kişiye utandırıcı gelebilir. Bu duygu çok yaygındır ve hekimler bunu iyi bilir. Hasta Hakları Yönetmeliği, muayenenin makul bir gizlilik ortamında yapılmasını ve tıbben sakınca yoksa yanınızda bir yakınınızın bulunmasını hakkınız olarak sayar. İsteğinizi üroloji muayenesi başlamadan önce açıkça söyleyebilirsiniz.

Kadın hastalar ve çocuklar

Üroloji muayenesi sırasında kadın hastalar, odada bir kadın sağlık çalışanının bulunmasını isteyebilir. Çocuklar ise ebeveynleri yanındayken muayene olur ve hekim, ne yapacağını çocuğun yaşına uygun bir dille anlatır. Çocuklara özgü konuları çocuk ürolojisi sayfası ele alıyor.

Hekiminize hangi soruları sormalısınız?

Görüşme sırasında sorularınızı unutmak çok olağandır. Bu yüzden üroloji muayenesine birkaç soruyu yazılı olarak götürmek, aklınızdaki konuların cevapsız kalmamasını sağlar. Aşağıdaki liste bir başlangıç noktasıdır; şikâyetinize göre eksiltip çoğaltabilirsiniz. Cevapları not etmek ya da yanınızdaki yakınınızdan not tutmasını istemek de işe yarar.

• Şikâyetin olası nedenleri neler ve hangisi daha olası?
• Hangi testler gerekiyor ve sonuçlar ne zaman çıkar?
• Tedavi seçenekleri neler, beklemenin bir sakıncası var mı?
• Kullanılan ilaçlardan hangileri şikâyeti etkiliyor olabilir?
• Hangi belirtiler ortaya çıkarsa hemen acil servise başvurulmalı?
• Bir sonraki kontrol ne zaman ve neye bakılacak?

Görüşmeden sonra sırada ne var?

Üroloji muayenesinin sonunda hekim gerekli testleri, varsa ilaç tedavisini ve kontrol zamanını açıklar. Raporlarda anlamadığınız kelimeler için ürolojik terimler sözlüğü işinizi kolaylaştırır. Hastane adresi, ulaşım ve telefon için muayene yeri ve iletişim bilgileri sayfasına bakabilirsiniz. Hekimin eğitimi ve çalışma alanları Prof. Dr. Kaan Gökçen hakkında sayfasında yer alıyor. Diğer hasta yazıları rehber bölümünde, tedavi yöntemleri ise tedaviler sayfasında bir arada.

Yazar ve onaylayan: Prof. Dr. Kaan Gökçen, Üroloji Profesörü · Son güncelleme: 6 Ekim 2026.