Üroloji sık sorulan sorular

Üroloji; böbrekler, üreterler, mesane ve idrar kanalından oluşan idrar yolunu ve erkek üreme organlarını kapsar. Taş, prostat büyümesi, idrar kaçırma, enfeksiyonlar ve bu organların kanserleri başlıca konulardır. Ayrıca böbrek tümörü ya da mesane kanseri ameliyatlarını da ürolog yapar. Bütün yöntemler tedaviler sayfasında bir arada.

Kadınlar da ürolojinin hastasıdır; yani ürolog yalnız erkeklere bakmaz. En sık nedenler idrar kaçırma, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu, böbrek taşı ve idrarda kan görülmesidir. Örneğin öksürürken ya da hapşırırken idrar kaçırmak kadınlarda sık bir yakınmadır ve bunun için tedavi seçenekleri vardır. Ayrıntılar idrar kaçırma tedavisi sayfasında.

İnmemiş testis, hipospadias, idrar yolu enfeksiyonu, böbrek genişlemesi, reflü ve gece altını ıslatma en sık konulardır. Aileler ya da çocuk doktorları bu sorunların bir kısmını doğumdan sonraki ilk aylarda fark eder. Bu yüzden zamanlama önemlidir. Çocuklara özgü bilgiler çocuk ürolojisi sayfasında.

Ürolog, idrar yolunun cerrahi ve yapısal sorunlarıyla ilgilenir; taş, tıkanıklık, tümör ve prostat bunlara örnektir. Nefrolog ise böbreğin süzme işlevini bozan hastalıkları ilaçla izler. Örneğin idrarda protein kaçağı nefrolojinin, idrardaki kanın kaynağını bulmak ise çoğu zaman ürolojinin işidir. İki bölüm sık sık birlikte çalışır; konu idrarda kan sayfasında da geçer.

Sık idrara çıkma, gece kalkma, zayıf akış, idrar yaparken yanma, idrarda kan, böğür ağrısı ve testiste şişlik en sık nedenlerdir. Üstelik sertleşme sorunu ve kısırlık da ürolojinin alanındadır. Muayeneye gitmeden önce yapılacakları muayeneye hazırlık rehberi anlatıyor.

İdrar yapamama, ateş ve titremeyle gelen yan ağrısı, testiste ani ve şiddetli ağrı ile pıhtılı ve artan kanama acil durumlardır. Örneğin ateşli taş tıkanıklığı ve testis dönmesi saatlerle yarışan tablolardır. Taşa bağlı acil durumları böbrek taşı tedavisi sayfası da ele alıyor.

İleri yaşta gecede bir kez tuvalete kalkmak çoğu zaman bir hastalık işareti değildir. Ama her gece iki ya da daha fazla kalkıyorsanız ve uykunuz bölünüyorsa bir değerlendirme yararlıdır. Çünkü nedeni yalnız prostat ya da mesane değil; kalp hastalığı, şeker hastalığı ve uyku apnesi de olabilir. Ayrıntılar gece idrara kalkma sayfasında.

Testis doğumda torbada değilse bunu ilk aylarda çocuk doktoruna, ardından bir çocuk ürologuna göstermek gerekir. EAU kılavuzu, inmemiş testis ameliyatını 12. aydan önce, en geç 18. ayda önerir. Bu nedenle beklemek doğru değildir; ayrıntılar inmemiş testis sayfasında.

EAU 2026 kılavuzu, bilgilendirilmiş erkeklere erken PSA testini 50 yaştan itibaren öneriyor. Ailesinde prostat kanseri öyküsü olan ve Afrika kökenli erkeklerde başlangıç yaşı 45, BRCA2 geni taşıyanlarda ise 40 olarak belirtiliyor. Öte yandan yaşam beklentisi 15 yılın altında olan erkeklerin bu testten yarar görme olasılığı düşük. Bu yüzden test öncesinde yararlarını ve olası fazla tanı riskini konuşmak gerekir. Kısacası karar, hekimle birlikte verilen kişisel bir karardır. Ayrıntılar PSA yüksekliği sayfasında.

PSA yüksekliği ya da muayenede şüpheli bir bulgu varsa biyopsiden önce prostat MR'ı çekmek bugün yaygın yaklaşımdır. MR şüpheli alanı gösterir ve PI-RADS puanıyla raporlar. Böylece biyopsi gerekirse doğrudan bu alandan hedefli örnek almak mümkün olur. Yöntem füzyon biyopsi sayfasında.

Hayır. İyi huylu prostat büyümesi kansere dönüşmez. Ancak iki durum aynı kişide birlikte bulunabilir, çünkü ikisi de yaşla sıklaşır. Bu yüzden büyüme tedavisi alan erkeklerde de PSA ve muayene kontrolü sürer. Büyümenin belirtileri ve tedavisi prostat büyümesi sayfasında.

Gerekmez. Hafif yakınması olan birçok erkekte yaşam düzenlemesi ve ilaç yeterlidir. Buna karşın ameliyat; ilaca rağmen süren şikâyetlerde, idrar yapamama, tekrarlayan enfeksiyon, mesane taşı ya da böbreği etkileyen tıkanıklık durumunda gündeme gelir. Lazerle yapılan seçenek HoLEP ameliyatı sayfasında ayrıntılı olarak yer alıyor.

Evet. Düşük riskli hastalıkta aktif izlem, yani yakın takip, çoğu zaman öncelikli seçenektir. Orta ve yüksek riskte ameliyatın yanında radyoterapi de bir seçenektir; yayılmış hastalıkta ise hormon ve ilaç tedavileri öne çıkar. Seçim tümörün özelliklerine, yaşa ve genel sağlığa bağlıdır. Ayrıntılar prostat kanseri tedavisi sayfasında.

Küçük ve idrar akışını tıkamayan taşların önemli bir kısmı kendiliğinden düşer. Örneğin ağrı ilaçla kontrol altındaysa, ateş yoksa ve böbrek işlevi korunuyorsa hekim bir süre beklemeyi önerebilir. Ama ateş, dinmeyen ağrı ya da tek böbrek varlığında beklemek doğru değildir. Ayrıntılar böbrek taşı tedavisi sayfasında.

Seçimi taşın boyutu, yeri, sertliği ve böbreğin yapısı belirler. ESWL taşı vücut dışından şok dalgasıyla kırar ve çoğu zaman genel anestezi gerektirmez; RIRS ise idrar yolundan girilen esnek bir kamerayla taşı lazerle parçalar. Örneğin sert taşlarda ya da alt odacıktaki taşlarda RIRS daha sık öne çıkar. Şok dalgası yöntemini ESWL ile taş kırma sayfası anlatıyor.

2 cm'yi aşan böbrek taşlarında perkütan yöntem, yani PCNL, çoğu zaman standart seçenektir. Bu yöntemde cerrah sırttan açtığı küçük bir kanalla böbreğe girer ve taşı kırarak çıkarır. Ayrıntılar PCNL ameliyatı sayfasında.

Stent, işlemden sonra şişen üreterde idrarın böbrekten mesaneye rahat akmasını sağlar ve ağrılı tıkanmayı önler. Her hastaya gerekmez; karmaşık olmayan işlemlerden sonra hekim stent koymayabilir. Takıldıysa çıkış tarihini mutlaka not edin. Stentle yaşam çift J stent sayfasında.

EAU 2026 kılavuzu, taş hastalarına genel önlem olarak günde 2,5-3 litre sıvı içmeyi ve 2-2,5 litre idrar çıkarmayı öneriyor. Buna ek olarak kılavuz, tuzu günde 4-5 grama sınırlamayı ve kalsiyumu kısmamayı da öneriler arasında sayıyor. Kalp ya da böbrek hastalığınız varsa miktarı hekiminizle belirleyin. Önleme yolları taş tekrarını azaltma bölümünde.

Evet. Öksürme, hapşırma ya da yük kaldırma sırasında olan kaçırmanın adı stres tipi kaçırmadır. Tedavi çoğu zaman pelvik taban egzersizleriyle başlar; yetmezse askı ameliyatları gibi seçenekler vardır. Kısacası önemli olan, bu durumu yaşın doğal bir sonucu sayıp beklememektir. Basamaklar idrar kaçırma tedavisi sayfasında.

Ani ve ertelenmesi zor bir idrar hissiyle sık tuvalete gitmeyi anlatan bir tablodur; bazen kaçırma da eşlik eder. Hekim, enfeksiyon gibi başka nedenleri dışladıktan sonra bu tanıyı koyar. Tedavi davranış değişiklikleri, mesane eğitimi ve ilaçlarla başlar. Ayrıntılar aşırı aktif mesane sayfasında.

Evet. Bu egzersizler, prostat kanseri ameliyatından sonra idrar kontrolünün geri gelmesini destekler. Bazı hekimler egzersizlere ameliyattan önce başlamayı da önerir. Doğru kası bulmak için fizyoterapist desteği işe yarar. Ameliyat sonrası süreç laparoskopik radikal prostatektomi sayfasında.

En sık belirti, ağrı eşlik etmeyen ve gözle görülen idrarda kandır. Bu yüzden kanama bir kez görülüp geçse bile araştırılması gerekir. Sigara içmek bu kanserin en önemli risk etkenidir. Tanı ve tedavi adımları mesane kanseri tedavisi sayfasında.

Bugün ürolojik ameliyatların büyük bölümü kapalı yöntemlerle yapılabiliyor. Taş ve prostat ameliyatlarında çoğu zaman idrar yolundan girilen endoskopik yöntemler; böbrek, sürrenal ve prostat kanserinde ise laparoskopik yöntemler öne çıkar. Ancak bazı durumlarda açık ameliyat daha uygundur. Ayrıntılar laparoskopik ürolojik cerrahi sayfasında.

Her zaman değil. Küçük böbrek tümörlerinde kılavuzlar, uygun olduğunda yalnız tümörlü bölümün çıkarıldığı parsiyel nefrektomiyi öneriyor. Böylece sağlam böbrek dokusunu korumak mümkün olur. Tümörün boyutu ve yeri bu kararı belirler. Ayrıntılar böbrek tümörü ameliyatı sayfasında.

Anestezi değerlendirmesi, kan tahlilleri, ilaç düzenlemesi, açlık süresi ve gerekirse idrar kültürü temel adımlardır. Örneğin kan sulandırıcı kullanıyorsanız ilacı kendi başınıza bırakmayın; planı hekimlerinizle birlikte yapın. Adım adım liste ameliyat öncesi hazırlık sayfasında.

Yüksek ateş ve titreme, idrar yapamama, koyu kırmızı ve pıhtılı idrar, bir bacakta şişlik ve ani nefes darlığı beklemeden değerlendirme gerektirir. Dolayısıyla böyle bir durumda ameliyatı yapan ekibe ya da en yakın acil servise başvurun. Kırmızı bayrakların tam listesi ameliyat sonrası bakım sayfasında.

Epikriz ve raporlardaki terimleri ürolojik terimler sözlüğü sade bir dille açıklıyor.